Śmierć bliskiej osoby to trudny moment, a konieczność załatwienia formalności może być dodatkowym obciążeniem. W Belgii istnieje kilka kroków, które należy podjąć, aby uregulować sytuację prawną i zająć się kwestiami spadkowymi. Poniżej przedstawiamy szczegółowy przewodnik, który pomoże przejść przez ten proces.
1. Zgłoszenie zgonu
Pierwszym krokiem jest zgłoszenie zgonu w urzędzie gminy, w której doszło do śmierci.
Wymagane dokumenty:
- Akt zgonu wystawiony przez lekarza.
- Dowód tożsamości zmarłego.
- Dokumenty potwierdzające stan cywilny zmarłego.
Termin zgłoszenia:
Zgon należy zgłosić w ciągu 24 godzin od chwili śmierci.
Kto może zgłosić zgon?
- Członkowie rodziny.
- Firma pogrzebowa działająca na zlecenie rodziny.
2. Organizacja pogrzebu
Po zgłoszeniu zgonu można przystąpić do organizacji ceremonii pogrzebowej. W Belgii istnieje możliwość pochówku, kremacji lub repatriacji ciała do innego kraju.
Pozwolenie na kremację:
W celu przeprowadzenia kremacji konieczne jest uzyskanie pozwolenia od urzędu gminy oraz zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego brak przeciwwskazań.
Wybór firmy pogrzebowej:
Warto porównać oferty różnych firm, aby dostosować usługi do potrzeb i możliwości finansowych rodziny.
3. Informowanie instytucji publicznych i prywatnych
A. Instytucje publiczne:
- Rejestr narodowy: Urząd gminy automatycznie aktualizuje dane w rejestrze narodowym.
- Ubezpieczenie zdrowotne: Powiadomienie funduszu zdrowia o śmierci zmarłego.
- Instytucje emerytalne: Jeśli zmarły pobierał emeryturę, należy zgłosić ten fakt, a także sprawdzić możliwość ubiegania się o rentę rodzinną.
B. Instytucje prywatne:
- Banki: Należy powiadomić banki, w których zmarły posiadał konta. W Belgii banki mają obowiązek natychmiastowego zamrożenia konta zmarłego po otrzymaniu informacji o jego śmierci. Konto zostaje odblokowane dopiero po zakończeniu postępowania spadkowego. Środki na koncie mogą być wykorzystane jedynie do pokrycia kosztów pogrzebu lub opłacenia zaległych podatków, pod warunkiem uzyskania odpowiedniego pozwolenia.
- Firmy ubezpieczeniowe: Należy skontaktować się z ubezpieczycielem w celu zgłoszenia roszczenia związanego z polisami na życie czy ubezpieczeniem pogrzebowym.
- Dostawcy usług: Zgłoszenie zgonu u dostawców energii, internetu, telefonii itp., w celu zakończenia lub przepisania umów.
4. Zarządzanie sprawami spadkowymi
A. Rola notariusza:
Notariusz odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu sprawami spadkowymi. Jego zadania obejmują:
- Ustalenie spadkobierców: Na podstawie testamentu lub przepisów prawa notariusz określa, kto dziedziczy majątek zmarłego.
- Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia: Jest to dokument potwierdzający prawo do dziedziczenia. Notariusz bada również, czy spadkodawca nie zostawił długów, które mogą wpłynąć na decyzje spadkobierców.
- Inwentaryzacja majątku: Notariusz dokonuje szczegółowego spisu majątku zmarłego, w tym nieruchomości, kont bankowych, inwestycji czy przedmiotów wartościowych.
- Rozliczenie długów: Jeżeli zmarły pozostawił niespłacone zobowiązania, notariusz pomoże uregulować je z majątku spadkowego.
- Pomoc w kwestiach podatkowych: Notariusz doradza w zakresie obowiązków podatkowych związanych z dziedziczeniem.
B. Deklaracja podatkowa:
Deklarację spadkową należy złożyć w urzędzie skarbowym w terminie 4 miesięcy od dnia śmierci (6 miesięcy, jeśli śmierć miała miejsce za granicą). Notariusz często pomaga w jej sporządzeniu, co jest szczególnie ważne, aby uniknąć błędów i kar finansowych.
C. Opłaty i podatki spadkowe:
W Belgii wysokość podatków spadkowych zależy od wartości majątku i stopnia pokrewieństwa ze zmarłym. Warto pamiętać, że:
- Małżonkowie i dzieci płacą niższe stawki.
- Dalecy krewni i osoby niespokrewnione mogą być obciążone znacznie wyższymi podatkami.
5. Podsumowanie
Procedury po śmierci bliskiej osoby w Belgii mogą być złożone, ale odpowiednie wsparcie, zwłaszcza ze strony notariusza, pozwala uniknąć wielu trudności. Ważne jest, aby pamiętać o obowiązku zgłoszenia zgonu, zarządzania majątkiem zmarłego oraz zgłoszenia roszczeń w odpowiednich instytucjach. W przypadku wątpliwości zawsze warto skorzystać z pomocy profesjonalistów, którzy przeprowadzą rodzinę przez ten trudny proces.
Agnieszka Maria Sità
Jestem prawnikiem, absolwentką Wydziału Prawa i Kryminologii Uniwersytetu Łódzkiego, tłumaczem przysięgłym języka francuskiego i włoskiego oraz akredytowanym mediatorem rodzinnym i spadkowym przy Sądzie Pierwszej Instancji w Brukseli. Ukończyłam interdyscyplinarne studia z psychotraumatologii klinicznej i wiktymologii na Uniwersytecie Paris V oraz w Centre de Psychotraumatologie Montoyer w Brukseli. Odbyłam również podyplomowe studia z zakresu praw cudzoziemców na ULB i w ADDE – co okazało się niezwykle pomocne w mojej pracy z osobami przybywającymi z Ukrainy do Belgii.
Od 2018 roku posiadam uprawnienia mediatora długów w postępowaniu polubownym, które uzyskałam po odbyciu stażu w Centre d’Appui de la Ville de Bruxelles. Tam miałam okazję pracować z osobami zadłużonymi – od analizy dokumentów, przez ocenę zasadności roszczeń, aż po negocjacje z wierzycielami i komornikami w celu ustalenia realistycznego planu spłat. Zdobyłam również doświadczenie w Prokuraturze Okręgowej w Żninie oraz w kancelarii prawnej Marcinkowski i Wspólnicy w Łodzi.
Od ponad 18 lat mieszkam w Belgii, gdzie przez dłuższy czas pracowałam w strukturach europejskich oraz dla polskich władz regionalnych. Praca w zbiurokratyzowanym środowisku, w którym dominowały raporty i procedury, uświadomiła mi, że moje miejsce jest w bezpośrednim kontakcie z ludźmi. Połączyłam pasję do psychologii i prawa, zakładając w Brukseli Interdyscyplinarne Centrum „Porada”.
W 2019 roku zainicjowałam powstanie Stowarzyszenia Trampolina ASBL, którego celem było świadczenie pomocy prawno-psychologicznej dla Polonii w Belgii. Od 2020 roku Trampolina została partnerem projektu „Elles pour Elles. Kobiety dla kobiet. Przełam ciszę”, oferującego bezpłatne wsparcie dla osób doświadczających przemocy. Projekt ten, finansowany z dotacji Regionu Stołecznego Brukseli oraz Regionu Walonii, zyskał ogromne uznanie i odpowiedział na pilne potrzeby wielu kobiet.
Po ponad pięciu latach zaangażowania w „Elles pour Elles” podjęłam jednak decyzję o całkowitym skoncentrowaniu się na mediacjach rozwodowych i rodzinnych. Wierzę, że sprawiedliwość negocjowana – oparta na szacunku, dialogu i wspólnym poszukiwaniu rozwiązań – ma zdecydowaną przewagę nad wieloletnimi i kosztownymi postępowaniami sądowymi. Dlatego też obecnie prowadzę własną praktykę mediacyjną Equi-Libre w ramach Trampolina ASBL, oferując parom w kryzysie konstruktywne i ludzkie podejście do rozstania, opieki nad dziećmi i podziału majątku.
Od 2018 roku współpracuję także z kancelarią notarialną w Brukseli.
W 2020 roku zostałam wpisana na listę tłumaczy przysięgłych języka francuskiego przy belgijskim Ministerstwie Sprawiedliwości.