Bycie niezależnym przedsiębiorcą w Belgii niesie ze sobą wiele wyzwań – w tym jedno bardzo konkretne ryzyko: odpowiedzialność całym majątkiem osobistym za długi związane z działalnością gospodarczą. Na szczęście istnieje rozwiązanie, które pozwala chronić to, co najważniejsze – główne miejsce zamieszkania, czyli własny dom lub mieszkanie. Mowa o tzw. deklaracji o niewykonalności zajęcia (déclaration d’insaisissabilité de la résidence principale).
Na czym polega ta deklaracja?
To narzędzie prawne, które umożliwia osobie prowadzącej działalność gospodarczą w Belgii ochronę swojego głównego miejsca zamieszkania przed zajęciem przez komornika na wniosek wierzycieli zawodowych. Oznacza to, że jeśli przedsiębiorca popadnie w długi związane z działalnością, jego prywatne miejsce zamieszkania nie może zostać przejęte i sprzedane na pokrycie tych zobowiązań – pod warunkiem, że wcześniej złożył odpowiednią deklarację u notariusza.
Kto może z tego skorzystać?
Ta ochrona dotyczy osób fizycznych prowadzących działalność na własny rachunek, czyli:
-
budowlancow, handlowców i sklepikarzy,
-
rzemieślników,
-
przedstawicieli wolnych zawodów (np. lekarzy, psychologów, adwokatów),
-
a także członków zarządu spółek i menedżerów działających jako osoby niezależne (czyli nie na podstawie umowy o pracę).
Warunkiem jest prowadzenie działalności gospodarczej niezależnie, bez zatrudnienia na etacie.
Jak wygląda procedura? Co trzeba zrobić?
Aby skorzystać z tej ochrony, trzeba udać się do notariusza i złożyć oficjalną deklarację. Notariusz sporządza akt notarialny, w którym szczegółowo opisuje nieruchomość – główne miejsce zamieszkania przedsiębiorcy. Jeśli osoba samozatrudniona jest w związku małżeńskim, w akcie musi uczestniczyć również małżonek lub małżonka.
Deklaracja zaczyna obowiązywać od dnia wpisu do rejestru hipotecznego i obejmuje wyłącznie nowe zobowiązania zawodowe powstałe po tej dacie.
Co w przypadku, gdy dom jest jednocześnie miejscem pracy?
Często zdarza się, że niezależny przedsiębiorca wykorzystuje część swojego domu do prowadzenia działalności – np. gabinet lekarski, biuro rachunkowe, studio masażu. W takim przypadku należy jasno określić w deklaracji, która część domu jest przeznaczona do użytku prywatnego, a która zawodowego.
Wyróżniamy dwie sytuacje:
-
jeśli część zawodowa zajmuje mniej niż 30% powierzchni całkowitej – cały budynek może być uznany za nienaruszalny (czyli objęty ochroną),
-
jeśli część zawodowa zajmuje 30% lub więcej – tylko część mieszkalna może być chroniona. Wówczas notariusz musi sporządzić akty współwłasności (tzw. „statuty współwłasności”), a w razie potrzeby skorzystać z usług geodety, który dokładnie określi podział powierzchni.
Jakie długi obejmuje ochrona? A czego nie obejmuje?
Ochrona wynikająca z deklaracji dotyczy wyłącznie zobowiązań związanych z działalnością zawodową, i tylko tych, które powstały po złożeniu deklaracji.
Deklaracja nie chroni przed:
-
długami prywatnymi (np. kredyt konsumencki, karta kredytowa, zaległości alimentacyjne),
-
długami powstałymi przed złożeniem deklaracji,
-
zobowiązaniami wynikającymi z przestępstw lub wykroczeń – nawet jeśli były związane z działalnością zawodową,
-
tzw. długami „mieszanymi” – mającymi zarówno charakter prywatny, jak i zawodowy.
Dlaczego warto złożyć deklarację?
-
✅ Bo chroni najważniejsze – dom, rodzinę, bezpieczeństwo mieszkaniowe.
-
✅ Bo jest stosunkowo prosta do zrealizowania – wystarczy wizyta u notariusza.
-
✅ Bo obowiązuje do odwołania – nie trzeba jej odnawiać, ale można ją zmodyfikować.
-
✅ Bo daje spokój psychiczny – nawet w razie problemów finansowych związanych z działalnością.
Koszt
Koszt sporządzenia deklaracji o niewykonalności zajęcia nieruchomości zazwyczaj wynosi od 1500 € do 2000 €. Cena ta obejmuje opłatę za akt notarialny oraz formalności związane z przygotowaniem i realizacją aktu, takie jak wnioski o dane katastralne czy zaświadczenia wymagane przez urzędy.
Jeśli jesteś osobą samozatrudnioną w Belgii – prowadzisz własną działalność, gabinet, sklep, jesteś psychologiem, grafikiem lub terapeutą – warto wiedzieć, że możesz chronić swój dom przed zajęciem przez wierzycieli zawodowych. Deklaracja o niewykonalności zajęcia to skuteczne i dostępne narzędzie, które może ochronić Twoją rodzinę przed dramatem utraty mieszkania w przypadku niepowodzenia w biznesie.
Wartorozważyć złożenie tej deklaracji – zanim będzie za późno.
Agnieszka Maria Sità
Jedna sprawa rzadko oznacza jeden problem prawny.
Rozwód może oznaczać konieczność sprzedaży domu. Spadek w Belgii – uregulowania nieruchomości w Polsce. Zakup mieszkania – zabezpieczenia wkładu jednego z partnerów. A konflikt rodzinny może w jednej chwili stać się sprawą międzynarodową dotyczącą praw dziecka.
Właśnie tak pracuję: nie od dokumentu do dokumentu, ale od sytuacji do rozwiązania.
Jestem prawnikiem (ULB) oraz akredytowanym mediatorem rodzinnym i spadkowym. Specjalizuję się w sprawach rodzinnych, prawach dziecka, spadkach, nieruchomościach oraz sprawach transgranicznych – przede wszystkim pomiędzy Belgią a Polską.
Moje kwalifikacje mediatora rodzinnego i spadkowego zdobyłam w ramach AVOCATS.BE. Jestem mediatorem wpisanym na listę Federalnej Komisji Mediacji oraz mediatorem międzynarodowym w sprawach uprowadzenia rodzicielskiego dzieci, wpisanym na listę przy belgijskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych.
Jako tłumacz i tłumacz ustny przysięgły jestem wpisana do krajowego rejestru prowadzonego przez belgijskie Ministerstwo Sprawiedliwości.
Moje wykształcenie uzupełniają psychotraumatologia kliniczna i wiktymologia (Université Paris V i Centre de Psychotraumatologie Montoyer) oraz prawo cudzoziemców (ULB/ADDE).
Nie wszystko robię sama. I właśnie na tym polega mój sposób pracy.
Współpracuję obecnie z dwiema kancelariami notarialnymi w Belgii oraz agencją nieruchomości, a w sprawach wymagających innych kompetencji – z odpowiednimi specjalistami.
Klient nie musi więc sam zastanawiać się, czy jego problem jest „dla notariusza”, „dla mediatora”, „dla prawnika”, czy wymaga jeszcze innego rozwiązania.
Najpierw patrzymy na całą sprawę. Potem wybieramy właściwą drogę.
W 2019 roku założyłam TRAMPOLINA ASBL właśnie z taką myślą: aby pomoc prawna nie kończyła się na odpowiedzi „proszę zwrócić się gdzie indziej”.
Pracuję w języku polskim, francuskim, angielskim, włoskim i niderlandzkim.
Nie wiesz, od czego zacząć? Zacznij od konsultacji. Zapraszam do konatktu : E-mail: mediator@trampolina.be