Mieszkańców Walonii czekają istotne zmiany w zakresie podatków od spadków i darowizn nieruchomości. Rząd waloński przyjął reformę, która wejdzie w życie 1 stycznia 2028 roku i znacząco obniży obciążenia podatkowe związane z przekazywaniem majątku. Zmiany mają nie tylko odciążyć rodziny finansowo, ale również dostosować przepisy do współczesnych realiów społecznych, w tym rosnącej liczby rodzin patchworkowych.
Obecnie podatek od spadku w Belgii może stanowić bardzo poważne obciążenie dla spadkobierców. W niektórych przypadkach stawki sięgają nawet 80% wartości odziedziczonego majątku. Zdarza się, że spadkobiercy są zmuszeni sprzedać odziedziczony dom lub mieszkanie, aby móc uregulować należności wobec fiskusa. Reformatorzy podkreślają, że takie sytuacje nie powinny mieć miejsca, zwłaszcza gdy chodzi o majątek gromadzony przez całe życie i przekazywany najbliższym.
Największe korzyści odczują osoby dziedziczące po rodzicach, dzieciach, dziadkach czy wnukach. Obecnie stawki podatku spadkowego w linii prostej wynoszą od 3% do 30%. Od 2028 roku najwyższa stawka zostanie obniżona do 15%.
Znacząco zmniejszą się również podatki płacone przez rodzeństwo. Obecne stawki wynoszą od 20% do 65%, natomiast po reformie będą się mieściły w przedziale od 10% do 33%.
Zmiany obejmą także dalszych krewnych. Siostrzeńcy, bratankowie, ciotki i wujkowie zapłacą podatek od 13% do 35%, podczas gdy obecnie stawki wynoszą od 25% do 70%.
Jeszcze bardziej widoczna będzie różnica w przypadku osób niespokrewnionych. Maksymalna stawka podatku zostanie obniżona z 80% do 40%.
Warto pamiętać, że nowe zasady będą miały zastosowanie do wszystkich spadków otwartych po 1 stycznia 2028 roku, czyli do osób, które umrą po tej dacie.
Reforma przewiduje również zwiększenie kwoty wolnej od podatku dla najbliższych członków rodziny. Obecnie dzieci, wnuki, małżonkowie oraz partnerzy pozostający w legalnej kohabitacji korzystają ze zwolnienia obejmującego pierwsze 12 500 euro odziedziczonego majątku. Od 2028 roku kwota ta wzrośnie do 25 000 euro. Oznacza to, że część spadkobierców zapłaci jeszcze niższy podatek, a niektórzy nie zapłacą go wcale.
Zmiany obejmą również darowizny nieruchomości dokonywane za życia. Dla małżonków i osób pozostających w legalnej kohabitacji maksymalna stawka podatku od darowizny nieruchomości zostanie obniżona z 27% do 14%. W przypadku innych osób najwyższa stawka spadnie z 40% do 20%. Nowe stawki będą miały zastosowanie do aktów notarialnych sporządzonych od 1 stycznia 2028 roku.
Rząd waloński postanowił również dostosować przepisy do zmieniającej się struktury rodzin. Obecnie preferencyjne zasady podatkowe obejmują dzieci współmałżonka lub partnera z poprzedniego związku. Po reformie podobne traktowanie obejmie również ich potomków. Ułatwione zostaną także procedury pozwalające uznać dziecko wychowywane w rodzinie za dziecko własne zmarłego dla celów podatkowych.
Kolejna istotna zmiana dotyczy domu rodzinnego. Dotychczas, aby skorzystać z określonych ulg związanych z dziedziczeniem głównego miejsca zamieszkania zmarłego, należało spełnić warunek kilkuletniego zamieszkiwania. Od 2028 roku wymóg pięcioletniego zamieszkiwania zostanie zniesiony. W praktyce oznacza to, że małżonek lub partner pozostający w legalnej kohabitacji zachowa prawo do zwolnienia z podatku od odziedziczonego domu rodzinnego, a dzieci będą mogły korzystać z preferencyjnych zasad bez konieczności spełniania dodatkowych warunków.
Nowością będą także dwa ryczałty pomniejszające wartość spadku podlegającą opodatkowaniu. Pierwszy, w wysokości 1 500 euro, ma pokrywać drobne zobowiązania pozostawione przez zmarłego, takie jak rachunki za media, koszty leczenia czy niewielkie kredyty konsumenckie. Drugi, wynoszący 5 000 euro, ma uwzględniać wydatki związane z pogrzebem, w tym koszty zakładu pogrzebowego, kremacji, miejsca pochówku czy nekrologów.
Dla wielu polskich rodzin mieszkających w Walonii reforma oznacza realne oszczędności oraz większą swobodę w planowaniu przekazywania majątku kolejnym pokoleniom. Choć na wejście nowych przepisów trzeba jeszcze poczekać do 2028 roku, już dziś warto przeanalizować swoją sytuację majątkową i spadkową. W niektórych przypadkach odpowiednie zaplanowanie sukcesji pozwoli w przyszłości uniknąć niepotrzebnych kosztów i ułatwić przekazanie majątku najbliższym.
Jedno jest pewne – od 2028 roku mieszkańcy Walonii zapłacą znacznie niższe podatki od spadków i darowizn nieruchomości, a przekazywanie majątku w rodzinie stanie się łatwiejsze i bardziej dostępne niż dotychczas.
Agnieszka Maria Sità
Jestem prawnikiem, absolwentką Wydziału Prawa i Kryminologii Uniwersytetu Łódzkiego, tłumaczem przysięgłym języka francuskiego i włoskiego oraz akredytowanym mediatorem rodzinnym i spadkowym przy Sądzie Pierwszej Instancji w Brukseli. Ukończyłam interdyscyplinarne studia z psychotraumatologii klinicznej i wiktymologii na Uniwersytecie Paris V oraz w Centre de Psychotraumatologie Montoyer w Brukseli. Odbyłam również podyplomowe studia z zakresu praw cudzoziemców na ULB i w ADDE – co okazało się niezwykle pomocne w mojej pracy z osobami przybywającymi z Ukrainy do Belgii.
Od 2018 roku posiadam uprawnienia mediatora długów w postępowaniu polubownym, które uzyskałam po odbyciu stażu w Centre d’Appui de la Ville de Bruxelles. Tam miałam okazję pracować z osobami zadłużonymi – od analizy dokumentów, przez ocenę zasadności roszczeń, aż po negocjacje z wierzycielami i komornikami w celu ustalenia realistycznego planu spłat. Zdobyłam również doświadczenie w Prokuraturze Okręgowej w Żninie oraz w kancelarii prawnej Marcinkowski i Wspólnicy w Łodzi.
Od ponad 18 lat mieszkam w Belgii, gdzie przez dłuższy czas pracowałam w strukturach europejskich oraz dla polskich władz regionalnych. Praca w zbiurokratyzowanym środowisku, w którym dominowały raporty i procedury, uświadomiła mi, że moje miejsce jest w bezpośrednim kontakcie z ludźmi. Połączyłam pasję do psychologii i prawa, zakładając w Brukseli Interdyscyplinarne Centrum „Porada”.
W 2019 roku zainicjowałam powstanie Stowarzyszenia Trampolina ASBL, którego celem było świadczenie pomocy prawno-psychologicznej dla Polonii w Belgii. Od 2020 roku Trampolina została partnerem projektu „Elles pour Elles. Kobiety dla kobiet. Przełam ciszę”, oferującego bezpłatne wsparcie dla osób doświadczających przemocy. Projekt ten, finansowany z dotacji Regionu Stołecznego Brukseli oraz Regionu Walonii, zyskał ogromne uznanie i odpowiedział na pilne potrzeby wielu kobiet.
Po ponad pięciu latach zaangażowania w „Elles pour Elles” podjęłam jednak decyzję o całkowitym skoncentrowaniu się na mediacjach rozwodowych i rodzinnych. Wierzę, że sprawiedliwość negocjowana – oparta na szacunku, dialogu i wspólnym poszukiwaniu rozwiązań – ma zdecydowaną przewagę nad wieloletnimi i kosztownymi postępowaniami sądowymi. Dlatego też obecnie prowadzę własną praktykę mediacyjną Equi-Libre w ramach Trampolina ASBL, oferując parom w kryzysie konstruktywne i ludzkie podejście do rozstania, opieki nad dziećmi i podziału majątku.
Od 2018 roku współpracuję także z kancelarią notarialną w Brukseli.
W 2020 roku zostałam wpisana na listę tłumaczy przysięgłych języka francuskiego przy belgijskim Ministerstwie Sprawiedliwości.