Jak pobierać emeryturę po wyjeździe z Belgii?
Wielu emerytów, którzy pobierali świadczenia emerytalne w Belgii, decyduje się na przeprowadzkę za granicę. Istnieje możliwość otrzymywania belgijskiej emerytury również poza Belgią, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów, w tym potwierdzenia prawa do świadczeń oraz przedstawienia dowodu życia.
Zameldowanie za granicą a emerytura
Jeśli jesteś emerytem i zamierzasz na stałe zamieszkać za granicą, musisz poinformować Federalny Urząd Emerytalny (Service fédéral des Pensions – SPF Pension) o swojej nowej sytuacji co najmniej dwa miesiące przed wyjazdem.
Dodatkowo, konieczne jest dopełnienie formalności w urzędzie gminy, który dokona odpowiednich zmian w Rejestrze Narodowym.
Ważne!
Warto pamiętać, że w przeciwieństwie do renty wdowiej (pension de survie), gwarancja dochodu dla osób starszych (GRAPA) nie przysługuje osobom, które zamieszkują za granicą.
W jaki sposób pobierać emeryturę za granicą?
W większości krajów europejskich (m.in. w Holandii, Luksemburgu, Włoszech, Portugalii, Hiszpanii czy Niemczech) można otworzyć lokalne konto bankowe i na nie przekazywać emeryturę. Jednak aby uniknąć ewentualnych opóźnień, zaleca się pozostawienie konta w belgijskim banku.
Uwaga! Jeśli przeprowadzasz się do kraju spoza strefy euro, transakcje bankowe mogą wiązać się z dodatkowymi opłatami za przewalutowanie i transfer środków.
Certyfikat życia – obowiązek dla emerytów za granicą
Aby emerytura była nadal wypłacana, konieczne jest coroczne przesyłanie certyfikatu życia. Dokument ten należy odesłać w ciągu 30 dni od jego otrzymania. Jeśli nie dostarczysz tego zaświadczenia na czas, wypłata świadczenia może zostać wstrzymana.
Wyjątek stanowią emeryci mieszkający we Francji, Niemczech i Holandii – w tych krajach wymiana danych odbywa się elektronicznie pomiędzy urzędami, co eliminuje konieczność wysyłania certyfikatu życia.
Jak złożyć wniosek o emeryturę, jeśli już mieszkasz za granicą?
Jeżeli mieszkasz już za granicą i dopiero ubiegasz się o emeryturę, procedura jej przyznania różni się w zależności od kraju zamieszkania:
- W krajach należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub w krajach, z którymi Belgia ma podpisaną umowę o zabezpieczeniu społecznym, wniosek należy złożyć w lokalnym biurze emerytalnym.
- Jeśli mieszkasz w kraju spoza EOG, wniosek o emeryturę trzeba złożyć bezpośrednio w Belgii.
Opieka zdrowotna dla emerytów za granicą
Większość emerytów przeprowadza się do krajów należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. W takiej sytuacji obowiązują określone procedury związane z opieką zdrowotną.
Formalności związane z ubezpieczeniem zdrowotnym
- Przed wyjazdem z Belgii należy poprosić swoją mutuelle (kasę chorych) o wydanie formularza S1.
- Po przyjeździe do nowego kraju formularz S1 należy przedłożyć w lokalnej kasie chorych, która zarejestruje Cię w systemie opieki zdrowotnej.
Od momentu zameldowania w nowym kraju emeryt podlega lokalnym przepisom i taryfom dotyczącym opieki zdrowotnej.
Opieka medyczna w Belgii
Osoby pobierające emeryturę za granicą nadal mogą korzystać z belgijskiej opieki zdrowotnej. W takiej sytuacji obowiązują jednak belgijskie przepisy i stawki.
Ubezpieczenie dodatkowe – czy warto je zachować?
Warto pamiętać, że dodatkowe ubezpieczenia zdrowotne oferowane przez belgijskie mutuelles nie obowiązują za granicą. W związku z tym dobrym rozwiązaniem może być wybór kasy chorych, która nie pobiera składek na ubezpieczenie dodatkowe, np. CAAMI (Caisse auxiliaire d’assurance maladie-invalidité), która jest bezpłatna.
Co zrobić, jeśli potrzebujesz opieki medycznej w innym kraju?
Jeżeli podczas podróży, wakacji lub pobytu służbowego będziesz potrzebować pomocy medycznej w innym kraju, konieczne jest wcześniejsze uzyskanie odpowiedniego dokumentu podróżnego. W zależności od kraju może to być:
- Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ / CEAM) – uprawniająca do korzystania z opieki zdrowotnej w krajach UE/EOG,
- Dokument potwierdzający prawo do tymczasowego leczenia w danym kraju.
Podsumowanie: co warto zapamiętać?
✅ Zamierzasz przeprowadzić się za granicę? Przed wyjazdem musisz zgłosić zmianę adresu do SPF Pension i dokonać formalności w gminie.
✅ Twoja emerytura może być przelewana na konto belgijskie lub lokalne – konto w Belgii jest zalecane, aby uniknąć opóźnień.
✅ Certyfikat życia – jeśli mieszkasz poza Francją, Niemcami lub Holandią, musisz raz w roku przesyłać dokument potwierdzający, że żyjesz.
✅ Jesteś już za granicą i ubiegasz się o emeryturę? W krajach EOG możesz złożyć wniosek w lokalnym biurze, a w pozostałych przypadkach – w Belgii.
✅ Ubezpieczenie zdrowotne – jeśli mieszkasz w kraju EOG, potrzebujesz formularza S1, który zgłaszasz w lokalnej kasie chorych.
✅ Korzystanie z opieki zdrowotnej w Belgii – nadal masz do niej prawo, ale obowiązują belgijskie przepisy i taryfy.
✅ Wybór mutuelle – jeśli nie korzystasz z dodatkowego ubezpieczenia, warto rozważyć mutuelle, która nie pobiera składek na to świadczenie (np. CAAMI).
✅ Podróż i leczenie w innym kraju – warto wcześniej uzyskać EKUZ lub inne wymagane dokumenty.
Dzięki odpowiednim formalnościom i planowaniu możesz bez problemu pobierać belgijską emeryturę i korzystać z opieki zdrowotnej także za granicą.
Agnieszka Maria Sità
Jestem prawnikiem, absolwentką Wydziału Prawa i Kryminologii Uniwersytetu Łódzkiego, tłumaczem przysięgłym języka francuskiego i włoskiego oraz akredytowanym mediatorem rodzinnym i spadkowym przy Sądzie Pierwszej Instancji w Brukseli. Ukończyłam interdyscyplinarne studia z psychotraumatologii klinicznej i wiktymologii na Uniwersytecie Paris V oraz w Centre de Psychotraumatologie Montoyer w Brukseli. Odbyłam również podyplomowe studia z zakresu praw cudzoziemców na ULB i w ADDE – co okazało się niezwykle pomocne w mojej pracy z osobami przybywającymi z Ukrainy do Belgii.
Od 2018 roku posiadam uprawnienia mediatora długów w postępowaniu polubownym, które uzyskałam po odbyciu stażu w Centre d’Appui de la Ville de Bruxelles. Tam miałam okazję pracować z osobami zadłużonymi – od analizy dokumentów, przez ocenę zasadności roszczeń, aż po negocjacje z wierzycielami i komornikami w celu ustalenia realistycznego planu spłat. Zdobyłam również doświadczenie w Prokuraturze Okręgowej w Żninie oraz w kancelarii prawnej Marcinkowski i Wspólnicy w Łodzi.
Od ponad 18 lat mieszkam w Belgii, gdzie przez dłuższy czas pracowałam w strukturach europejskich oraz dla polskich władz regionalnych. Praca w zbiurokratyzowanym środowisku, w którym dominowały raporty i procedury, uświadomiła mi, że moje miejsce jest w bezpośrednim kontakcie z ludźmi. Połączyłam pasję do psychologii i prawa, zakładając w Brukseli Interdyscyplinarne Centrum „Porada”.
W 2019 roku zainicjowałam powstanie Stowarzyszenia Trampolina ASBL, którego celem było świadczenie pomocy prawno-psychologicznej dla Polonii w Belgii. Od 2020 roku Trampolina została partnerem projektu „Elles pour Elles. Kobiety dla kobiet. Przełam ciszę”, oferującego bezpłatne wsparcie dla osób doświadczających przemocy. Projekt ten, finansowany z dotacji Regionu Stołecznego Brukseli oraz Regionu Walonii, zyskał ogromne uznanie i odpowiedział na pilne potrzeby wielu kobiet.
Po ponad pięciu latach zaangażowania w „Elles pour Elles” podjęłam jednak decyzję o całkowitym skoncentrowaniu się na mediacjach rozwodowych i rodzinnych. Wierzę, że sprawiedliwość negocjowana – oparta na szacunku, dialogu i wspólnym poszukiwaniu rozwiązań – ma zdecydowaną przewagę nad wieloletnimi i kosztownymi postępowaniami sądowymi. Dlatego też obecnie prowadzę własną praktykę mediacyjną Equi-Libre w ramach Trampolina ASBL, oferując parom w kryzysie konstruktywne i ludzkie podejście do rozstania, opieki nad dziećmi i podziału majątku.
Od 2018 roku współpracuję także z kancelarią notarialną w Brukseli.
W 2020 roku zostałam wpisana na listę tłumaczy przysięgłych języka francuskiego przy belgijskim Ministerstwie Sprawiedliwości.